Proponowany na dzisiejszą niedzielę fragment ewangelii według św. Jana opisuje moment, w którym Chrystus w połowie Święta Namiotów (Sukkot) zaczyna nauczać w świątyni jerozolimskiej. W tradycji prawosławnej jest to scena objawienia boskiej mądrości Logosu, który przemawia nie jako uczony rabin, lecz jako Ten, który jest Jednorodzonym Synem Ojca. Dla uczonych w Piśmie i faryzeuszów jest to szok!
Jezus naucza w świątyni, a słuchacze dziwią się:
„Skąd zna Pisma, skoro się nie uczył?”
Chrystus odpowiada: „Moja nauka nie jest moja, lecz Tego, który Mnie posłał”.
W interpretacji Ojców Kościoła Wschodniego słowa te ukazują jedność natury Ojca i Syna, a zarazem ich osobową odrębność.
Św. Jan Chryzostom podkreśla, że Chrystus nie zaprzecza swojej Boskiej mądrości, lecz wskazuje na jej źródło w Ojcu:
„Nie mówi tego dlatego, że sam nie ma władzy nauczania, lecz aby ukazać, że niczego nie czyni oddzielnie od Ojca.”
(Homilie do Ewangelii Jana, 49)
Dla teologii prawosławnej jest to klasyczny przykład perychorezy – wzajemnego przenikania się działania Osób Trójcy. Syn działa w pełnej jedności z Ojcem.
Św. Cyryl Aleksandryjski dodaje, że prawdziwe poznanie nauki Chrystusa wymaga czystości serca:
„Ten, kto pragnie pełnić wolę Bożą, pozna, czy nauka jest od Boga.”
(Komentarz do Ewangelii Jana, księga IV)
W duchowości prawosławnej oznacza to, że poznanie Boga nie jest tylko intelektualne, ale jest owocem życia zgodnego z wolą Bożą.
Chrystus „oskarża” słuchaczy, a szczególnie uczonych w Prawie, co zapewne doprowadza ich do szału:
„Czy Mojżesz nie dał wam Prawa? A przecież nikt z was nie zachowuje Prawa”.
Jezus odnosi się do wcześniejszego uzdrowienia w szabat (J 5). Ojcowie Kościoła podkreślają tu napięcie między literalnym przestrzeganiem prawa a jego duchowym sensem.
Św. Bazyli Wielki wskazuje, że Prawo było pedagogiem prowadzącym do Chrystusa:
„Prawo było cieniem rzeczy przyszłych, a prawdą jest Chrystus.”
(O Duchu Świętym)
Dlatego właśnie uzdrowienie w szabat nie jest złamaniem Prawa, lecz jego wypełnieniem przez miłosierdzie.
Z kolei św. Jan Chryzostom zauważa również hipokryzję przeciwników Jezusa:
„Jeśli obrzezujecie człowieka w szabat, aby nie naruszyć Prawa Mojżesza, dlaczego gniewacie się, że cały człowiek został uzdrowiony?”
W interpretacji prawosławnej Chrystus objawia tu prawdziwy sens Prawa: uzdrowienie i przebóstwienie człowieka (theosis).
Mieszkańcy Jerozolimy zastanawiają się, czy Jezus może być Mesjaszem. Sądzą, że posiadają pełnię wiedzy na temat Jego pochodzenia… Natomiast Jezus odpowiada:
„Ja Go znam, bo od Niego jestem i On Mnie posłał”.
To jedno z miejsc w Ewangelii Jana, które Ojcowie Kościoła interpretują jako świadectwo wiecznego pochodzenia Syna od Ojca.
Św. Cyryl Aleksandryjski pisze:
„Syn nie jest od Boga jak stworzenie, lecz z Boga według natury.”
(Komentarz do Ewangelii Jana)
W teologii prawosławnej oznacza to, że Chrystus nie jest jedynie prorokiem ani posłańcem. Jest Logosem współistotnym Ojcu (homoousios).
Jednocześnie ludzie znają tylko Jego ziemskie pochodzenie („czy nie jest to Jezus z Nazaretu?”), lecz nie rozpoznają Jego pochodzenia odwiecznego.
Fragment kończy się zdaniem:
„Usiłowali więc Go pojmać, lecz nikt nie podniósł na Niego ręki, bo jeszcze nie nadeszła Jego godzina”.
W tradycji patrystycznej „godzina” oznacza moment Męki, Krzyża i uwielbienia.
Św. Teofilakt z Ochrydy wyjaśnia:
„Nie dlatego Go nie pojmali, że nie chcieli, lecz dlatego, że nie mogli, dopóki On sam nie zechciał oddać się na śmierć.”
To arcyciekawe, że w świecie, w którym żyjemy wszystko to się aktualizuje… a Jezus , który „zabijany” ma być na wszelkie sposoby i tak pozostaje poza zasięgiem ludzkiej niegodziwości i zła, a słowa Jego nie przemijają, a cuda, które działa przemawiają na rzecz Jego nauki… Obyśmy zawsze dostrzegali tę prawidłowość. Szczególnie czas Wielkiego Postu niech będzie nam w tym pomocny.
Dodaj komentarz